Ký uỷ quyền là cho phép người khác nhân danh bạn làm một việc, và mọi việc người đó làm trong phạm vi uỷ quyền đều ràng buộc chính bạn. Vì vậy câu hỏi quan trọng nhất không phải "uỷ quyền có cần công chứng không", mà là bạn đang trao cho người ta quyền làm gì, với tài sản nào, đến bao giờ.
Uỷ quyền rất hữu ích trong đời thường: con làm thủ tục thay cha mẹ già, vợ nhận tiền thay chồng đang đi làm xa, người quen bán hộ chiếc xe. Nhưng uỷ quyền viết rộng, kiểu "toàn quyền quyết định", cũng là con đường quen thuộc dẫn đến mất tài sản. Bài này giải thích sự khác nhau giữa giấy uỷ quyền và hợp đồng uỷ quyền ở mức nguyên lý, cách viết phạm vi hẹp và có thời hạn, những câu chữ cần đọc chậm, và cách chấm dứt uỷ quyền. Thủ tục chứng thực giấy uỷ quyền ở cơ quan nhà nước có trong danh mục giấy tờ của trang; việc dùng hợp đồng uỷ quyền để mua bán nhà đất có ở AI Bất Động Sản.
Giấy uỷ quyền và hợp đồng uỷ quyền khác nhau ở đâu
Trong đời sống, hai cụm từ này hay được dùng lẫn. Bảng dưới phân biệt theo nguyên lý thường được áp dụng; trường hợp cụ thể cần kiểm quy định hiện hành và yêu cầu của nơi bạn đến làm việc.
| Tiêu chí | Giấy uỷ quyền | Hợp đồng uỷ quyền |
|---|---|---|
| Ai ký | Thường chỉ người uỷ quyền ký | Cả bên uỷ quyền và bên được uỷ quyền cùng ký |
| Dùng cho | Việc đơn giản: nhận hộ giấy tờ, nộp hồ sơ, nhận tiền | Việc phức tạp, có tài sản lớn, cần ràng buộc nghĩa vụ của bên được uỷ quyền |
| Nghĩa vụ người nhận uỷ quyền | Không tự ràng buộc người nhận phải làm | Bên được uỷ quyền có nghĩa vụ thực hiện, báo cáo, giao lại tài sản, giấy tờ |
| Công chứng, chứng thực | Tuỳ việc và yêu cầu của cơ quan tiếp nhận | Với nhà đất và một số việc luật yêu cầu, thường phải công chứng hoặc chứng thực |
| Thù lao | Thường không có | Có thể thoả thuận có hoặc không |
Nhiều cơ quan, ngân hàng có mẫu giấy uỷ quyền riêng hoặc yêu cầu riêng về hình thức. Trước khi ký, hãy hỏi nơi người được uỷ quyền sẽ đến làm việc xem họ chấp nhận loại giấy nào, để không phải ký lại nhiều lần.
Phạm vi uỷ quyền: viết hẹp, viết cụ thể
Phạm vi uỷ quyền là phần quan trọng nhất của tờ giấy. Theo nguyên lý của luật dân sự, người được uỷ quyền chỉ được làm trong phạm vi bạn cho phép, và những gì họ làm trong phạm vi đó thì bạn phải chịu. Phạm vi càng rộng, rủi ro càng lớn, kể cả khi người được uỷ quyền là người thân mà bạn hoàn toàn tin tưởng, vì giấy uỷ quyền có thể bị mất, bị lợi dụng hoặc bị người thứ ba ép buộc.
Viết cụ thể nghĩa là nêu đích danh việc gì và tài sản nào. Ví dụ, thay vì "được giải quyết mọi việc liên quan đến chiếc xe", hãy viết "thay mặt bên uỷ quyền làm thủ tục đăng kiểm cho xe ô tô có biển số ..., không bao gồm việc bán, tặng cho, cầm cố, thế chấp xe". Câu loại trừ ở cuối đáng giá hơn mọi lời dặn miệng.
Với tiền, ghi rõ số tiền tối đa, tài khoản nào, mục đích gì. Với giấy tờ, ghi rõ loại giấy, nơi nhận. Với nhà đất, cân nhắc thật kỹ: việc uỷ quyền liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở thường phải công chứng hoặc chứng thực, và nếu phạm vi gồm cả "chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp", bạn đang trao cho người khác khả năng định đoạt tài sản lớn nhất của gia đình.
Những câu chữ cần đọc chậm trước khi ký
Dưới đây là các cụm từ hay xuất hiện trong giấy uỷ quyền soạn sẵn. Chúng không tự động trái luật, nhưng mỗi cụm mở rộng quyền của người được uỷ quyền theo một cách bạn cần hiểu rõ.
- "Toàn quyền quyết định", "toàn quyền định đoạt": có thể bao gồm cả việc bán, tặng cho, thế chấp tài sản.
- "Được uỷ quyền lại cho người khác": người bạn tin có thể chuyển quyền cho một người bạn không hề biết.
- "Được nhận toàn bộ số tiền", "được ký mọi giấy tờ liên quan": không giới hạn số tiền và loại giấy.
- "Thời hạn uỷ quyền cho đến khi hoàn thành công việc": nếu công việc không rõ, thời hạn coi như không có điểm dừng.
- "Bên uỷ quyền cam kết không huỷ ngang": cần hỏi kỹ ý nghĩa, vì nó có thể ảnh hưởng đến khả năng chấm dứt của bạn.
- "Bên được uỷ quyền không phải báo cáo": bạn mất cách biết việc đã được làm thế nào.
Nếu giấy do người khác soạn sẵn và có một trong các cụm trên, hãy đề nghị sửa trước khi ký. Một người thật sự chỉ cần làm hộ bạn một việc sẽ không phản đối việc thu hẹp phạm vi.
Thời hạn, uỷ quyền lại và chấm dứt
Luôn ghi thời hạn. Ghi đến một ngày cụ thể hoặc đến khi xong một việc cụ thể. Pháp luật dân sự có quy định thời hạn mặc định khi các bên không thoả thuận, nhưng trông vào thời hạn mặc định là để rủi ro tồn tại lâu hơn cần thiết.
Uỷ quyền lại cần sự đồng ý của bạn. Theo nguyên lý, người được uỷ quyền chỉ được uỷ quyền lại cho người khác khi bạn đồng ý hoặc khi có sự kiện bất khả kháng và luật cho phép. Nếu bạn không muốn, ghi thẳng "không được uỷ quyền lại".
Bạn có thể chấm dứt uỷ quyền. Luật dân sự cho phép bên uỷ quyền đơn phương chấm dứt, với điều kiện báo trước và có thể phải bồi thường nếu có thù lao. Khi chấm dứt, hãy thông báo bằng văn bản cho người được uỷ quyền và cho cả nơi họ đang làm việc thay bạn như ngân hàng, cơ quan đăng ký.
Uỷ quyền chấm dứt khi một bên mất. Khi người uỷ quyền hoặc người được uỷ quyền chết, uỷ quyền thường chấm dứt. Đây là lý do không thể dùng giấy uỷ quyền để thay cho thủ tục thừa kế hay di chúc.
Ký uỷ quyền cho cha mẹ già hoặc người không quen giấy tờ
Người lớn tuổi thường là người ký uỷ quyền nhiều nhất, và cũng là người dễ ký những giấy mình không đọc hết. Nếu bạn là con cháu đang giúp cha mẹ làm việc này, những bước dưới đây giữ cho mọi người cùng yên tâm.
- Đọc to toàn bộ nội dung cho người uỷ quyền nghe, giải thích bằng lời thường từng câu, nhất là phần phạm vi và thời hạn.
- Mời thêm một người thân khác cùng có mặt, để tránh nghi ngờ về sau giữa anh chị em.
- Chỉ uỷ quyền đúng việc đang cần: nhận lương hưu tháng này, nộp hồ sơ này, không gộp chung "mọi việc".
- Với việc phải chứng thực, công chứng, để người uỷ quyền tự trình bày ý chí trước người có thẩm quyền.
- Giữ một bản sao giấy uỷ quyền cho người uỷ quyền, và ghi lại ngày hết hạn.
- Sau khi xong việc, báo lại kết quả, giao lại tiền, giấy tờ kèm biên nhận.
Nếu người lớn tuổi có dấu hiệu không còn minh mẫn, việc ký uỷ quyền có thể bị đặt câu hỏi về năng lực hành vi. Trường hợp này nên hỏi công chứng viên hoặc luật sư trước, thay vì cố hoàn tất cho xong.
Khi người được uỷ quyền làm sai: bạn có quyền gì
Người được uỷ quyền có nghĩa vụ làm đúng phạm vi, báo cho bạn về việc thực hiện, giữ bí mật thông tin biết được trong lúc làm việc, và giao lại tài sản, tiền, giấy tờ đã nhận. Nếu họ làm trái, làm vượt phạm vi hoặc giữ lại tiền, bạn có quyền yêu cầu họ hoàn trả và bồi thường thiệt hại.
Bước đầu tiên khi phát hiện bất thường là chấm dứt uỷ quyền ngay bằng văn bản và thông báo cho nơi họ đang làm việc thay bạn, để ngăn thiệt hại lan rộng. Tiếp theo, gom lại giấy uỷ quyền, các giấy tờ, biên nhận, tin nhắn cho thấy họ đã làm gì. Nếu người được uỷ quyền đã ký giao dịch vượt phạm vi với người thứ ba, quan hệ trở nên phức tạp vì còn liên quan quyền lợi của người thứ ba ngay tình; đây là lúc nên có luật sư.
Trường hợp người được uỷ quyền cố ý dùng giấy uỷ quyền để chiếm đoạt tài sản, vụ việc có thể có dấu hiệu tội phạm và bạn có thể trình báo cơ quan công an. Dù vậy, cách phòng tốt nhất vẫn là phạm vi hẹp và thời hạn ngắn ngay từ lúc ký.
Nhờ AI soát giấy uỷ quyền trước khi ký
Chatbot hữu ích để phát hiện những cụm từ mở rộng phạm vi mà bạn đọc lướt sẽ bỏ qua. Gõ lại nội dung giấy, thay tên, số giấy tờ, biển số xe, địa chỉ thửa đất bằng ký hiệu, rồi hỏi: "Đây là nội dung một giấy uỷ quyền giữa hai cá nhân ở Việt Nam, thông tin cá nhân đã được che. Hãy liệt kê tất cả những việc bên được uỷ quyền có thể làm theo câu chữ này, đánh dấu câu nào cho phép định đoạt tài sản, câu nào cho phép uỷ quyền lại, và đề xuất cách viết hẹp hơn."
Câu trả lời của AI giúp bạn biết phải hỏi gì, không thay việc kiểm tra pháp lý. AI có thể không biết yêu cầu riêng của cơ quan, ngân hàng nơi giấy sẽ được dùng, có thể nhầm giữa giấy uỷ quyền và hợp đồng uỷ quyền, và có thể đưa ra ý kiến về việc có cần công chứng hay không mà không đúng với việc cụ thể. Không chụp ảnh giấy uỷ quyền có chữ ký và số giấy tờ thật để dán vào chatbot công cộng. Với uỷ quyền liên quan nhà đất hoặc khoản tiền lớn, hỏi công chứng viên hoặc luật sư, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn (aicovan.com), trước khi ký.
Câu hỏi thường gặp
Giấy uỷ quyền viết tay có giá trị không?
Với nhiều việc đơn giản giữa cá nhân, giấy uỷ quyền viết tay có chữ ký vẫn có giá trị. Nhưng nhiều cơ quan, ngân hàng yêu cầu giấy uỷ quyền được chứng thực chữ ký hoặc theo mẫu riêng, và việc liên quan nhà đất thường phải công chứng, chứng thực. Hãy hỏi trước nơi sẽ tiếp nhận giấy.
Có thể uỷ quyền cho người khác ký hợp đồng bán nhà của mình không?
Về nguyên lý có thể, nhưng uỷ quyền liên quan nhà đất có yêu cầu hình thức chặt và rủi ro rất lớn. Nếu cần, hãy ghi rõ giá tối thiểu, người mua cụ thể nếu có, cách nhận tiền và thời hạn ngắn. Đây là việc nên có công chứng viên hoặc luật sư tư vấn.
Muốn huỷ giấy uỷ quyền đã ký thì làm sao?
Bạn có thể đơn phương chấm dứt uỷ quyền theo quy định, bằng văn bản gửi người được uỷ quyền. Nếu giấy đã công chứng, thường cần làm thủ tục huỷ tại tổ chức công chứng. Đồng thời thông báo cho nơi người đó đang làm việc thay bạn để tránh giao dịch tiếp diễn.
Người được uỷ quyền làm vượt phạm vi thì ai chịu?
Theo nguyên lý, phần vượt phạm vi uỷ quyền không ràng buộc bên uỷ quyền, trừ khi bên uỷ quyền đồng ý hoặc biết mà không phản đối. Người được uỷ quyền phải chịu trách nhiệm với phần vượt quá. Đây là lý do phạm vi càng rõ, bạn càng được bảo vệ.
Vợ chồng có cần uỷ quyền cho nhau không?
Vợ chồng có quyền đại diện cho nhau trong một số trường hợp theo luật hôn nhân và gia đình, nhưng với giao dịch liên quan tài sản chung giá trị lớn hay tài sản đứng tên một người, cơ quan tiếp nhận thường yêu cầu giấy uỷ quyền hoặc sự đồng ý bằng văn bản. Hỏi trước nơi làm thủ tục.
Uỷ quyền cho người khác nhận lương hưu thay có cần chứng thực không?
Việc nhận thay các khoản chế độ thường có mẫu và yêu cầu riêng của cơ quan chi trả. Bạn nên hỏi trực tiếp nơi chi trả về mẫu giấy, thời hạn hiệu lực và việc có cần chứng thực chữ ký hay không, vì quy định có thể thay đổi.